'Als je niet uitkijkt, nadert dit het niveau van perversiteit'
Drie gemeentesecretarissen vertellen over hun kijk op de noodzaak van externe inhuur.
![Mensen zitten in de zon op een muur voor het Maastrichtse stadskantoor in het winkel- en kantorencomplex Mosae Forum in het centrum van Maastricht.](https://cdn.binnenlandsbestuur.nl/styles/hero/cloud-storage/2023-08/ANP-150782029%20%281%29.jpg?h=372d47f6&itok=Y0vEwK5s)
Het is hollen of stilstaan bij gemeenten en daarom kunnen ze niet zonder externe medewerkers. Drie gemeenten over hun motieven voor externe inhuur. Waaronder de hoge verwachtingen die de samenleving heeft van de overheid.
'Dat weigeren wij'
Aan het eind van het gesprek wil Gert-Jan Kusters, gemeentesecretaris van Maastricht, nog één punt maken over externe inhuur.
‘Ik zou graag zien’, zegt de man die al 23 jaar in het vak zit, ‘dat we in heel Nederland strenger zijn in de uurtarieven die we betalen aan externe medewerkers. Soms is het buitenproportioneel wat gevraagd wordt. Als je een raamcontract met verschillende bureaus hebt voor mbo- en hbo- werkzaamheden, is de prijs in proportie. Maar zeker als je van buiten interim-managers of -projectleiders nodig hebt, schuiven de uurtarieven soms op naar 170 of 180 euro. Dat weigeren wij. 150 is ons maximum. Als je niet uitkijkt, nadert dit het niveau van perversiteit. We werken met middelen van onze inwoners.’
Kusters pleit voor ‘een zorgvuldigheidsafweging’: in hoeverre kun je met droge ogen de tarieven uitleggen. ‘Dat is ook de emotie in de gemeenteraad van Maastricht.' Als voorzitter van de Kring gemeentesecretarissen Zuid-Limburg houdt Kusters dit zijn directe collega’s in Zuid-Limburg ook voor. ‘Ik weet niet wat zij in de praktijk doen, ik kan niet in hun aanbestedingen kijken, maar ik roep ze in algemene zin op een grens te stellen. Anders wordt het tegen elkaar op knokken.’
Politiek gevoelig
In Maastricht zelf ligt inhuur politiek gevoelig. In het recente verleden wond de raad zich op over de beloning van een ingehuurde interim-directeur. De verantwoording is daarom intensief, vertelt Kusters, en dat vindt hij prima. ‘Het landelijke gemiddelde voor de externe inhuur was vorig jaar 17 procent van de bruto loonsom’, zegt hij. ‘Wij zaten op 12,8 procent. Dat is iets dat wij ieder jaar meenemen in de vergelijking.’
Tegelijkertijd wil hij niet dat het in de arm nemen van externe medewerkers een ‘vieze’ bijsmaak krijgt. ‘Op te veel terreinen is externe inhuur erg behulpzaam.’ In Maastricht wordt die inhuur ingedeeld in Specifiek, Ziek en Piek. ‘Als je bijvoorbeeld bulkwerkzaamheden van tijdelijke aard hebt, ga je inhuren. We hebben een aantal raamcontracten met inhuurbedrijven om de prijzen te drukken.’ Soms zijn er namelijk piekwerkzaamheden, op last van de rijksoverheid. Denk aan de Tijdelijke overbrugging zelfstandige ondernemers (Tozo) ten tijde van corona. Of de energietoeslagen ten tijde van de hoge gasprijzen. ‘Maar je kunt ook eigen lokale projecten hebben, als je bijvoorbeeld iets gaat doen met scootmobielen.’ (Maastricht biedt inwoners de mogelijkheid gratis scootmobielen te lenen.)
Geen commotie
In Diemen (ambtenarenkorps van 270 fte) is de visie op externe inhuur duidelijk anders dan in Maastricht (ambtenarenkorps van 1.600 ft), blijkt uit een gesprek met de Diemense gemeentesecretaris Geeske Wildeman. In de Diemense raad is er geen commotie geweest over te hoge beloningen van ingevlogen medewerkers. ‘Je maakt de discussie dan heel nauw’, vindt Wildeman: ‘Alsof het met inhuur altijd gaat om dure krachten met tarieven boven de honderd euro per uur. Als er bij het cluster Wmo een aantal dames met zwangerschapsverlof is, of als je met de komende verkiezingen bij Burgerzaken wat extra mensen moet aantrekken, dan is dat voor een normale beloning. Inhuur is van alle tijden en helemaal niet verkeerd’, zegt zij. ‘Ik heb niet het idee dat dit meer aan de orde is dan tien jaar geleden.’
Wel ziet Wildeman een krappe arbeidsmarkt die om creatieve oplossingen vraagt. Dat is niet altijd inhuur, alleen al omdat die niet op alle terreinen te krijgen is. ‘Er is vooral een noodzaak om creatief na te gaan hoe je mensen aan je gemeente kunt binden. Dat kan met meer trainees, waarin wij veel investeren, of door met andere gemeenten specialistische ambtenaren te delen. Informatieveiligheid bijvoorbeeld kan Diemen met twee, drie andere gemeenten samen doen. Dan wordt het misschien ook interessanter voor iemand om op die baan te solliciteren.’
De inhuur groeit
Rob van Wuijtswinkel is interim-gemeentesecretaris in de nieuwe fusiegemeente Altena, in West-Brabant. Bij hem is inhuur aan het groeien, vertelt hij, ‘en dat heeft volgens mij heel begrijpelijke redenen, zeker voor een middelgrote gemeente als Altena.’ Momenteel zit Altena op 15,4 procent externe inhuur, iets minder dan het gemiddelde. Eén reden dat dit percentage volgens hem zal oplopen, is het personeelswaarderingssysteem: vanaf schaal tien kunnen ambtenaren meer verdienen bij een grotere dan bij een kleinere gemeente.
‘Als je Sportkunde hebt gestudeerd en als beleidsmedewerker wordt aangenomen in Nijmegen, kom je als beleidsmedewerker vaak in een hogere schaal dan bij ons’, zegt hij. ‘Dat verklaart dat wij in de markt niet altijd de kwaliteit vinden die wij zoeken. Maar als we kijken naar zzp’ers of bureaus die inhuurcapaciteit leveren, hebben we de keuze uit drie, vier mensen met een hogere kwaliteit dan als je werkt met vaste aanstellingen. Als je in buurt ligt van grote steden heb je daar last van, zoals wij bij Breda. Kleinere gemeenten rondom Den Bosch zullen dit ook ervaren.’
Lees de rest van het uitgebreide artikel in (de digitale versie van) BB16.
Reacties: 3
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.
1) het probleem met schijnzelfstandigheid, die is ontstaan na de overheveling van de premie inning sociale werknemersverzekeringen van achtereenvolgens bedrijfsverenigingen naar UWV naar belastingdienst. Er werd vroeger keihard gehandhaafd op schijnzelfstandigheid. Nu hebben we 1,2 MILJOEN schijnzelfstandigen. https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2022/12/16/herstel-van-de-balans-voor-werken-met-en-als-zelfstandigen
Het rijk stelt de regels te willen verduidelijken. 25 jaar geleden waren die regels al duidelijk genoeg.
2) Oorzaak 2 is de kwantitatieve groei van Nederland in inwoneraantal. Het aantal huishoudens steeg tussen 2008 en 2021 met 800.000. Tot 2032 komen daar nog eens 800.000 huishoudens bij. Om dat in goede banen te leiden, zijn zeer veel ambtenaren nodig. Het gaat om een zichzelf versterkende groei. Meer distributiecentra betekent meer personeel, meer huizen nodig, de bouwvakkers moeten weer uit het buitenland komen. We moeten toe naar kwalitatieve, duurzame groei. Sectoren waar Nederland armer van wordt, namelijk de distributiesector, daar moet het mes in. Nederland heeft nu 800.000 arbeidsmigranten. Tot 2030 stijgt dat maar 1,2 MILJOEN. De ambtenaren die daarvoor nodig zijn, zijn niet aan te slepen.