Wethouders wankelen onder financiële druk
De financiële malaise bij gemeenten is steeds vaker de reden dat wethouders opstappen, blijkt uit onderzoek van de Wethoudersvereniging. De helft van de tijdens de lockdown vertrokken wethouders geeft als reden de financiën, die voor de coronacrisis al problematisch waren. Voor besturen komen er spannende gesprekken aan.
![Financi-le-druk-shutterstock-196377884.jpg](https://cdn.binnenlandsbestuur.nl/styles/imported_hero/cloud-storage/bb_migrate/images/Uploads/2020/7/Financi-le-druk-shutterstock-196377884.jpg?itok=i-p4-aYM)
De financiële malaise bij gemeenten is steeds vaker de reden dat wethouders opstappen, blijkt uit onderzoek van de Wethoudersvereniging. De helft van de tijdens de lockdown vertrokken wethouders geeft als reden de financiën, die voor de coronacrisis al problematisch waren. Voor besturen komen er spannende gesprekken aan.
Tekorten
‘Gedurende de lockdown vertrokken zo’n 35 wethouders en de helft gaf als reden de gemeentefinanciën’, vertelt directeur Jeroen van Gool van de Wethoudersvereniging. De vereniging deed het diepteonderzoek na een eerdere enquête onder alle wethouders in Nederland waaruit bleek dat de tekorten zorgen voor spanningen in colleges.
Instabiel
‘Bij die enquête hoorden we al dat er spanningen ontstonden omdat colleges niet meer kunnen doen wat aanvankelijk wel de ambities waren’, zegt de directeur. De tekorten in het sociaal domein, waar de jeugdzorgkosten groeien en de invoering van het Wmo-abonnementstarief flinke financiële gevolgen heeft, waren er al voor de crisis. ‘Er zijn nu twee openstaande kranen: de financiële problemen en de coronacrisis.’ Met instabiele besturen als gevolg.
Minder budget
Naar aanleiding van de enquêteresultaten besloot de Wethoudersvereniging te kijken naar de reden waarom wethouders zijn afgetreden. Van Gool: ‘In sommige gevallen gaat het om wethouders die het sociaal domein in hun portefeuille hebben, maar er waren ook andere wethouders die zeggen: er gaat zo veel van mijn budget af dat ik de bibliotheek of het zwembad niet open kan houden.’
Belastingverhoging
De onroerendezaakbelasting (ozb) is een van de weinige knoppen waar gemeente zelf aan kunnen draaien. In Opmeer viel het college vanwege een voorgestelde ozb-verhoging van maar liefst 30 procent. Wethouder Kalthoff (financiën, DSV) schrijft in een brief over zijn vrijwillig ontslag: ‘Politiek feit is namelijk dat DSV en VVD niet kunnen instemmen met het herhaaldelijk door CDA bevestigde standpunt om de ozb te verhogen met maar liefst 30 procent.’ Het nieuwe college gaat het opnieuw proberen.
Druk op Ollongren
Van Gool maakt zich zorgen over de toekomst. ‘Donderdagavond diende weer een wethouder zijn ontslag in, in Hoogeveen. Ik voorzie dat deze trend nog even gaat voortduren.’ Sommige gemeenten zullen zich genoodzaakt zien een niet-sluitende begroting in te dienen; Zuid-Holland maakte vorige week expliciet duidelijk dat de provincie wat soepeler financieel toezicht overweegt en het Interprovinciaal Overleg verzocht minister Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66) begin deze week om adequate maatregelen te nemen.
Afwachten
‘Het gaat spannende gesprekken opleveren. Een college met een niet-sluitende begroting heeft toch iets uit te leggen aan de raad. Het debat in de Tweede Kamer heeft donderdag niets opgeleverd omdat minister Ollongren de onderzoeken wil afwachten, maar ik vrees dat dat voor veel colleges te laat zal zijn.’
Reacties: 21
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.
Kennelijk werkt u bij een gemeente met een (nog) grote algemene reserve. Of werkt u niet bij een gemeente?
Heel veel gemeenten hebben hun reserves de laatste jaren aangesproken om de (meerjaren)begrotingen rond te krijgen nadat er al verschillende offers zijn gebracht ten aanzien van bijvoorbeeld ambities. Gevolg is dat links en rechts de reserves onder een aanvaardbaar bedrag zijn gekomen.
De redenatie om dan maar meer geld bij de burgers te gaan halen is te gemakkelijk, en daar hebben colleges en raden moeite mee: er komt nog een aantal uitgaven aan voor de burger die ook maar even moeten worden opgehoest zoals:
1. Misschien wel tot € 250 p.p. meer ziektekostenverzekering in 2021, en daarna?
2. Goederen die duurder worden omdat 'duurzaamheid' geld kost en dit wordt verdisconteerd in de verkoopprijs.
3. De verplichting om je huis 'duurzaam' te maken voor een bedrag van minimaal € 25.000 (we weten intussen allemaal wel dat deze uitgaven bij benadering niet worden gecompenseerd door lagere energielasten.
4. Hogere inkomstenbelasting om de huidige staatsschuld weer snel omlaag te brengen (mijn verwachting).
5. Et cetera.
Ik vind uw reactie betweterig en arrogant.
Rechtse ballentent? Hoe links wilt u het hebben? We hebben al decennia een links-georiënteerde regering!
Het punt wat ik wil maken is dat de financiële problematiek rond de decentralisatie van het sociaal domein m.i. niets, maar dan ook niets, te maken heeft met opschaling of schaalvergroting van gemeenten. Het heeft o.a. ook te maken met het opendeurbeleid en budgetbewaking van gemeenten en slecht onderhandelen van de VNG/gemeenten. Maar kennelijk ben je inmiddels zelf ook al van mening veranderd?
@Spijker: huurders betalen via de huur de eigenaren ozb. Verhuurders berekenen die belasting gewoon door in de huur. Verder: waar het mij om gaat is dat wethouder wel meer belastinggeld voor het het sociaal domein willen hebben zolang Wopke het masr op haalt. Ze willen de ozb niet verhogen want dat is een lastenverzwaring maar waar denken ze dan waar het extra gevraagde rijksgeld vandaan komt? Dat is een hypocriete schone handen politiek van wethouders die de confrontie met de kiezer niet aandurven.
De landenschuld van Nederland was voor de Crona-crisis gedaald van ruim 70% naar ca. 46%. Inmiddels ligt deze op ongeveer 60%. Ruim onder de landenschulden van de andere EU-landen. Wobke was en is derhalve nog steeds de Dagobert Duck in vergelijking met andere EU-landen. Het lijkt verstandig om meer aansluiting te zoeken bij die landen anders worden we op andere manieren leeggehaald via verplichte giften aan EU-fondsen, pensioenen of EURO-bonds. M.a.w. als Nederland het zelf niet uitgeeft komen de andere EU-landen het wel ophalen.
- als, zoals u voorstelt het tekort in sociaal domein tlv de staatsschuld wilt dekken dan kan dat natuurlijk. Maar de tekorten zijn structureel en dus een jaar op jaar schuldverhoging. Ik ben meer van de school van verstandig begrotingsbeleid en het dekken van structurele consumptieve uitgaven door leningen op te nemen hoort daar niet bij.
@de vries: check de politieke keuzes die 'rechtse' partijen de afgelopen 20 jaar hebben gemaakt. Je kunt de VVD m.b.t. heel veel zaken niet meer rechts noemen. Er zit vaak niet veel verschil meer tussen de VVD en bijvoorbeeld GroenLinks.
Over het OZB/huurders-vraagstuk worden we het denk ik niet eens. Eigenaren van woningen betalen OZB en dragen ook nog eens via de belastingheffing extra bij aan de publieke kosten. M.a.w. eigenaren dragen ongeveer 3/4 van de publieke kosten van gemeenten en huurders ongeveer 1/4.