Over twee jaar moet democratisch gat gedicht zijn
Binnen twee jaar moet en kan de democratische legitimiteit bij regionale samenwerkingsverbanden geborgd zijn. Dat stelt minister Plasterk (Binnenlandse Zaken, PvdA) in een reactie op het woensdag verschenen advies van de Raad voor het openbaar bestuur (Rob).
Binnen twee jaar moet en kan de democratische legitimiteit bij regionale samenwerkingsverbanden geborgd zijn. Dat stelt minister Plasterk (Binnenlandse Zaken, PvdA) in een reactie op het woensdag verschenen advies van de Raad voor het openbaar bestuur (Rob), dat Plasterk ‘pragmatisch en ‘werkbaar’ noemt. Raadslid.Nu pleit voor een gelijkmatiger vergoeding voor raadsleden uit grote en kleine gemeenten.
Geen stelselwijziging
‘Ik ben blij dat de Rob een grote stelselwijziging niet nodig acht. Binnen de bestaande Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) kan de democratische legitimiteit worden verbeterd’, aldus Plasterk. Hij deelt de opvatting van de Rob dat alle spelers hun rol moeten pakken: van raad tot en met regering. ‘Pick your fights is een goed advies aan raden. Leg je prioriteit bij die regelingen die, vanuit politiek op financieel oogpunt, de meeste aandacht vragen.’ Een grote rol acht hij ook de griffiers toe. ‘Met hun informele macht kunnen zij de raad echt helpen grip te krijgen op de regionale besluitvorming.’
Informele rol
De rol die de Rob de provincie toebedeelt – jaarlijks beoordelen of de democratische legitimiteit voldoende is geborgd en zo nodig ingrijpen – kan bij de minister op minder bijval rekenen. ‘Dat is wat mij betreft een last resort. Gemeenten en samenwerkingsverbanden moeten zelf aan de bak.’ Plasterk gaat de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten houden. D66 ziet niets in een stevige rol voor de provincie. ‘Die moet bescheiden en informeel zijn’, aldus Vera Bergkamp; de ‘aanstichtster’ voor het advies van de Rob. In een motie (april 2014) riep het D66-Kamerlid de regering op het Rob onderzoek te laten doen naar de wijze waarop de democratische legitimiteit van regionale samenwerkingsverbanden – waar gemeenten onderdeel van moeten uitmaken voor de uitvoering van de decentralisaties in het sociaal domein – kan worden gewaarborgd. Met de praktische aanbevelingen voor raad, griffie en colleges van de Rob kan die grip er komen, meent Bergkamp. ‘Het klinkt allemaal heel logisch, maar dit gebeurt nog te weinig.’
Pro-actief
Ze deelt de opvatting dat er ook buiten het gemeentehuis werk aan de winkel is. Directies van gemeenschappelijke regelingen moeten de boer op, zo stelt de Rob. ‘Zij zullen tijd en energie moeten steken om de gemeenteraden meer invloed te geven op hun werkzaamheden. Gemeenten en regionale samenwerkingsverbanden moeten heldere afspraken met elkaar maken over het pro-actief en vóór besluitvorming informeren van raden’, vindt Bergkamp.
Gedeelde verantwoordelijkheid
‘Het is logisch dat er van de gemeenteraad een assertievere, pro-actieve rol wordt verwacht. Maar het is een gezamenlijke opdracht en uitdaging, ’ stelt Mark den Boer, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden (Raadslid.Nu) desgevraagd in een reactie. Gemeenteraden kunnen hun door de Rob toegedichte sleutelrol niet waarmaken als alle andere betrokkenen hun verantwoordelijkheid niet oppakken. ‘Als al die raden, griffiers, colleges, besturen van samenwerkingsverbanden, provincies en landelijke politici die verantwoordelijkheid nemen kunnen we goede stappen zetten in het stukje bij beetje dichten van het democratische gat.’
Vergoeding raadsleden
Om ervoor te zorgen dat gemeenteraadsleden de benodigde schakelkracht ontwikkelen, zich pro-actief gaan opstellen en gaan samenwerken met raadsleden uit andere gemeenten is op twee fronten ondersteuning van het ministerie van BZK nodig, onderstreept Den Boer. ‘Om te voorkomen dat raadsleden de regio er slechts bij doen, is extra budget om raadsleden hierin te trainen en te bekwamen, welkom.’ En ‘om te voorkomen dat raadsleden uit kleine gemeenten aan de kant blijven staan, moet de discussie over een gelijkmatiger vergoeding voor raadsleden uit grote en kleine gemeenten snel worden opgepakt door de minister. Er wordt van raadsleden, die toch al veel tijd kwijt zijn aan hun raadswerk, meer verwacht: meer aandacht, rapportagefuncties en meer tijdsinvestering voor de regionale samenwerkingsverbanden. Vooral voor raadsleden uit kleinere gemeenten is dat een behoorlijke taakverzwaring’, verduidelijkt Den Boer.
Lees ook het interview met Rob-voorzitter Jacques Wallage in Binnenlands Bestuur nr 25 van deze week
Reacties: 8
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.
Er staat ons een slechte toekomst te wachten dit is niet eens pessimistisch maar de realiteit.
Minister Plasterk doe toch alstublieft eerst een gedegen onderzoek.
Burgers komen vroeg of laat in opstand tegen het gedrag van de gemeenten.
Ga voor regionale besluiten online digitaal stemmen
Dat de legitimiteit van het bestuur bij de bevolking steeds meer onder druk staat merkt iedereen. Ik ben daarom blij dat de Raad voor het Openbaar Bestuur aandacht besteed aan de legitimiteit van de steeds belangrijker wordende regionale samenwerkingsverbanden. Dit advies geeft vele pragmatische adviezen over hoe de rol van gemeenteraden hierbij versterkt kan worden. Ik vind het echter schokkend dat dit advies op drijfzand is gebouwd. Het actuele onderwerp legitimiteit wordt gebaseerd op de sterk verouderde functionalistische opvattingen van Easton uit de jaren ’50! Zijn input-output systeem denken past heel goed bij het technocratische denken uit die tijd, maar is academisch en maatschappelijk nu achterhaald. Moderne politieke filosofen zoals David Beetham benadrukken veel meer de normatieve aspecten van legitimiteit. Het aansluiten bij bestaande waarden patronen en identiteiten van de bevolking is bij hem minstens zo belangrijk als het volgen van formele democratische procedures. Deze andere benadering van legitimiteit waarbij identiteit een grote rol speelt kan je ook toepassen op gemeentelijke samenwerkingsverbanden. Dit hebben wij bijvoorbeeld in onderstaand artikel gedaan: http://home.kpn.nl/C.Terlouw5/Layering%20spatial …